وقتی زعفران جای تریاک را در بازار جهانی می‌گیرد طلای سرخ افغانستان

افغانستان سال‌ها با برچسب خشخاش و تریاک صدا می‌زد، ولی در گوشه‌ای از هرات و بلخ، انقلاب بنفش‌رنگی آرام آرام شکل گرفته که حالا چشم شیک‌ترین آشپزخانه‌های جهان را خیره کرده است. حرف از زعفران است، همان طلای سرخی که گرمی‌اش از مرز ۱۰۰۰ دلار می‌گذرد. با روی کار آمدن طالبان و ممنوعیت کشت خشخاش، بسیاری از کشاورزان افغان که تا دیروز شرمنده زمین بودند، امروز با افتخار پیاز زعفران می‌کارند و کیفیتی به جهان عرضه می‌کنند که هرسال موسسه تست بین‌المللی طعم، آن را برتر از زعفران اسپانیا و ایران معرفی می‌کند.

چه شده؟ اقلیم خشک و نیمه‌خشک، خاک سبک و آفتاب سخاوتمند افغانستان برای زعفران مثل بهشت است. زعفران گیاه کم‌توقعی است که آب زیادی نمی‌خواهد و فقط در فصل پاییز گل می‌دهد. یک زن افغان در روستاهای هرات صبح زود، قبل از طلوع، گل‌ها را می‌چیند، چون خورشید نباید به کلاله‌های ظریف آسیب بزند. همان کلاله‌ها بعدا تبدیل به ادویه‌ای می‌شوند که زعفران چی‌های ایتالیایی برایش سر و دست می‌شکنند. نکته تکان‌دهنده این است که بیشتر این کار را زنان انجام می‌دهند، چون انگشت‌های ظریفشان برای جداکردن کلاله عالی است. زعفران دارد کاری می‌کند که زنان افغانستان صاحب درآمد مستقل شوند، چیزی که در آن جامعه یک انقلاب بی‌سروصداست.

اما ماجرا بی‌دردسر هم نیست. نبود برندینگ جهانی و بسته‌بندی شکیل باعث می‌شود زعفران افغان با قیمت کمتری به نام کشور همسایه فروخته شود. قاچاق‌چی‌ها زعفران درجه یک افغان را به پاکستان و ایران می‌برند، بسته‌بندی می‌کنند و با مارک خودشان صادر می‌کنند. دولت طالبان اما به شدت از این صنعت حمایت می‌کند، چون می‌داند برای مشروعیت‌بخشی بین‌المللی به تصویر یک کشور تولیدکننده طلای سرخ نیاز دارد. کمک‌های بین‌المللی برای ساخت آزمایشگاه‌های تست کیفیت و بازارچه‌های محلی روانه هرات شده است.

سرآشپزهای مشهور فرانسوی هم حالا در اینستاگرامشان عکس ریزوتوی زعفرانی با کلاله‌های افغان را پست می‌کنند و هشتگ AfghanistanSaffron می‌زنند. شاید جهان دارد یاد می‌گیرد که مزه افغانستان فقط گلوله و جنگ نیست، می‌تواند عطر زعفران توی یک فنجان چای هم باشد.